Ảnh hưởng của dịch Covid-19 đối với kinh tế Việt Nam dưới góc nhìn chuyên gia

Quay lại Bản in Yahoo
Cỡ chữ
Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và nhiều tổ chức tài chính quốc tế đã cảnh báo về một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu với hậu quả thật khó lường trong bối cảnh “thế giới phẳng”, các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào nhau. Tại Việt Nam, dịch Covid-19 cũng đang tạo ra những ảnh hưởng nặng nề đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. 

Gần đây, TS. Cấn Văn Lực và Nhóm tác giả Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV đã công bố báo cáo đánh giá về tác động của Coid-19 lên các lĩnh vực của nền kinh tế Việt Nam. Theo các tác giả, sẽ có 9 lĩnh vực tế chịu tác động mạnh với mức độ thiệt hại "lớn" và 6 lĩnh vực chịu tác động ở mức "vừa phải".

1. Lĩnh vực nông-lâm nghiệp-thủy sản: Khó khăn trong xuất khẩu hàng hóa và nhập khẩu phụ trợ nông nghiệp

Trong giai đoạn cao điểm của dịch, hoạt động xuất khẩu sang các thị trường lớn như Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ, EU… đều diễn ra rất chậm, giảm mạnh, chủ yếu do các lệnh phong tỏa, hạn chế đi lại – giao thương, dẫn đến việc hủy hàng loạt hợp đồng xuất khẩu; mặt khác còn do thiếu nhân lực và các thủ tục kéo dài vì phải tuân thủ các quy định về kiểm soát dịch bệnh. Vì lẽ đó, kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông-lâm sản giảm 4,5%, thủy sản giảm 11,2% trong quý 1/2020 so với cùng kỳ; trong đó có nhiều mặt hàng giảm mạnh như cao su (-26,1%), rau quả (-11,5%), cafe (-6,4%)… 

 
Các cuộc “giải cứu nông sản” diễn ra liên tục trong thời gian qua.

Ngành phụ trợ nông nghiệp chịu ảnh hưởng gián tiếp, thể hiện qua sản lượng của ngành hóa chất, phân bón, thiết bị nông nghiệp giảm (-5%) so với cùng kỳ, và giá cổ phiếu ngành hóa chất giảm mạnh (-13,8%) so với đầu năm.

Mặt khác, các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp thường không phải là những doanh nghiệp mạnh, phát triển bền vững. Vì vậy, khi khó khăn xảy ra như dịch bệnh (cùng với cả ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn tại ĐBSCL), khiến 274 doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động có thời hạn trong qúy 1/2020. Con số này tăng 18,6% so với cùng kỳ năm 2019.

2. Lĩnh vực công nghiệp và xây dựng: Các ngành sản xuất với chuỗi cung ứng bị gián đoạn, đứt gãy và ngành xây dựng sụt giảm do bất động sản khó khăn

Trước hết, đại dịch Covid-19 đã ảnh hưởng rõ nét tới nhiều lĩnh vực sản xuất công nghiệp ở nhiều khía cạnh. Nhiều lĩnh vực sản xuất của Việt Nam phụ thuộc rất nhiều vào nguyên, nhiên liệu nhập khẩu, chủ yếu là Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản (chiếm đến 56% nguồn cung hàng hóa trung gian cho Việt Nam năm 2019). Do đó các ngành sản xuất theo mô hình chuỗi cung ứng như điện thoại, điện tử, máy tính, dệt may, sắt - thép, lọc hóa dầu… (cũng là những ngành xuất khẩu chủ lực, tạo việc nhiều làm của Việt Nam), đều chịu ảnh hưởng tiêu cực do chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, đứt gãy, gây thiếu nguồn cung đầu vào.

Mặt khác, nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam và kèm theo đó là các doanh nghiệp Việt làm đại lý cấp 1, cấp 2… cũng gặp phải tình trạng thiếu lực lượng lao động do lệnh phong tỏa, cách ly hoặc hạn chế đi lại đối với nhân công, chuyên gia từ các nước đối tác. Đặc biệt đối với phân khúc gia công xuất khẩu, dịch Covid-19 đã gây nhiều khó khăn trong hoạt động ngoại thương, làm sụt giảm nhu cầu tiêu thụ đầu ra nên các đối tác đã và sẽ còn giãn, hoãn, hủy các đơn đặt hàng, gây sụt giảm kim ngạch xuất khẩu và sản lượng. Cụ thể, trong tháng 3/2020, nhiều doanh nghiệp của Mỹ, EU đã tuyên bố tạm ngừng nhận các đơn hàng dệt may, đồ gỗ từ Việt Nam trong 3-4 tuần.

Đối với công nghiệp chế biến – chế tạo, chỉ số sản xuất toàn ngành chỉ tăng 7,1% trong quý 1/2020, thấp hơn nhiều so với mức tăng 9,2% quý 1/2019; số lượng doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động tăng 28,3% so với cùng kỳ năm 2019. Trong đó, các ngành chịu tác động tiêu cực khá mạnh là: (i) dệt may, da giày với kim ngạch XNK giảm trên 10% so với cùng kỳ, giá cổ phiếu dệt may giảm 18,2% và da giày giảm 6% so với đầu năm; (ii) sản xuất, kinh doanh thép với doanh thu giảm khoảng 10% và giá cổ phiếu giảm 27,4%; (iii) khai khoáng (nhất là dầu khí và than) – chủ yếu do giá dầu giảm mạnh, với kim ngạch xuất khẩu dầu thô giảm 8% và giá cổ phiếu giảm 32%. Những ngành khác như sản xuất giấy và xây dựng chịu tác động ở mức độ "vừa phải".

3. Lĩnh vực dịch vụ: Chịu tác động mạnh do tổng cầu giảm (cả trong và ngoài nước)

Ảnh hưởng trực tiếp và rõ nét nhất là ngành du lịch (gồm dịch vụ du lịch, lưu trú, ăn uống và lữ hành). Trong bối cảnh dịch bệnh lan rộng, nhiều quốc gia đã thực hiện các biện pháp phong tỏa, hạn chế đi lại, tăng cường kiểm dịch nên nhu cầu du lịch sụt giảm mạnh, đòi hỏi chính quyền cùng các doanh nghiệp cần tìm kiếm những giải pháp ứng phó phù hợp. Trong quý I/2020, lượng khách quốc tế đến Việt Nam đã sụt giảm 18% so với cùng kỳ năm trước; trong khi lượng khách trong nước giảm 6%, doanh thu toàn ngành giảm 11% so với cùng kỳ năm 2019.

Theo đó, doanh thu ngành hàng dịch vụ ăn uống và lưu trú lần lượt giảm 9,6% và 27,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ lưu trú và ăn uống quý 1/2020 tăng 29,3% so với cùng kỳ năm 2019.

Ngành vận tải, kho bãi cũng chịu tác động rất mạnh. Theo Bộ GTVT, thiệt hại ban đầu của việc dừng các đường bay của các hãng hàng không Việt Nam khoảng 30.000 tỷ đồng doanh thu (tương đương giảm 60% so với cùng kỳ), doanh thu ngành đường sắt, đường bộ giảm trên 20% do các lệnh phong tỏa, cách ly, hạn chế đi lại, nhất là khu vực Châu Âu, Mỹ và ASEAN). Số doanh nghiệp vận tải – kho bãi tạm ngừng hoạt động trong quý 1/2020 tăng 29,3% so với cùng kỳ năm 2019.

4. Lĩnh vực bán lẻ: Chịu ảnh hưởng trực tiếp, chủ yếu do tổng cầu giảm
 
Tuy nhiên, do hạn chế đi lại, người tiêu dùng có xu hướng gia tăng sử dụng thương mại điện tử do ưu điểm không phải đến nơi đông người, hàng hóa được vận chuyển nhanh chóng, tiện lợi. Về tổng thể, doanh thu bán lẻ tăng nhẹ 1,6%, thấp hơn nhiều so với mức tăng 9,3% trong quý 1/2019). Chính vì vậy, cổ phiếu nhóm ngành bán lẻ giảm rất mạnh (-41%) so với đầu năm và số doanh nghiệp bán buôn, bán lẻ tạm ngừng hoạt động tăng 21% trong quý 1/2020 so với cùng kỳ năm 2019.

 
Các kênh mua hàng online trở nên phổ biến trong mùa dịch

5. Lĩnh vực tài chính - ngân hàng - bảo hiểm: Ảnh hưởng trên diện rộng

Doanh thu trong lĩnh vực này giảm không nhiều trong quý 1/2020 (giảm 2%) so với cùng kỳ 2019, vì đây là lĩnh vực chịu tác động gián tiếp nhiều hơn và có độ trễ (khách hàng khi khó khăn, bắt đầu giảm sử dụng các dịch vụ, hấp thụ vốn kém và nợ xấu có nguy cơ tăng mạnh) và được nhà đầu tư đánh giá tiềm ẩn rủi ro cao.

Đối với ngành ngân hàng, khó khăn chung của nền kinh tế đã ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu tín dụng của khách hàng (hết quý 1/2020, tín dụng tăng 1,3% thấp hơn nhiều so với mức tăng 3,2% cùng kỳ năm 2019, theo NHNN) làm sụt giảm doanh thu, cũng như tăng rủi ro về nợ xấu do khách hàng gặp khó khăn và thực hiện cho vay ưu đãi hơn nhằm ứng cứu khách hàng. Ngoài ra, việc giãn, hoãn nợ và giãm lãi, phí cũng sẽ làm giảm doanh thu, lợi nhuận của các ngân hàng; khiến giá cổ phiếu ngân hàng giảm mạnh (-22,4%) so với đầu năm.

Trên thị trường chứng khoán, những tác động tiêu cực của dịch bệnh đã phản ánh rõ nét. Tính đến hết 31/3/2020, chỉ số VN-Index sụt giảm mạnh (-31%) so với đầu năm, các nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng 33 phiên liên tiếp với giá trị bán ròng cả quý 1 khoảng 9.200 tỷ đồng. Lĩnh vực bảo hiểm cũng chịu tác động kép do nhu cầu sử dụng dịch vụ bảo hiểm (kể cả nhân thọ và phi nhân thọ) đều bị cắt giảm do người mua khó khăn về kinh tế, thu nhập; và tỷ lệ chi trả bảo hiểm (nhất là bảo hiểm y tế tăng) khiến doanh thu của ngành giảm. 

6. Lĩnh vực bất động sản: Chịu ảnh hưởng rõ nét nhất là hoạt động cho thuê sàn thương mại, văn phòng, khách sạn, căn hộ 

Tình trạng dịch bệnh đã khiến người dân hạn chế mua sắm trực tiếp tại các trung tâm thương mại khiến nhiều chủ cửa hàng đã trả lại mặt bằng, nhiều đơn vị chủ sở hữu mặt bằng thậm chí đã chủ động giảm 20-40% giá thuê. Còn với khối văn phòng, bệnh dịch làm trì hoãn hoạt động đầu tư ở khối này và tăng trưởng cho thuê sẽ chậm hơn do số người làm việc từ xa tăng, giảm tỷ lệ sử dụng văn phòng. Do đó các chủ nhà với hợp đồng thuê ngắn hạn sẽ là đối tượng dễ bị thiệt hại nhất. 

Trong khi đó, khách sạn hầu như vắng khách, lượt khách du lịch giảm đã kéo theo công suất tiêu thụ phòng của các khách sạn cao cấp giảm 40-60% quý 1/2020 so với cùng kỳ năm trước.  Phân khúc căn hộ gặp khó khăn khi nhu cầu mua để ở, mua để đầu tư và nhóm khách nước ngoài đều giảm, lượng giao dịch trong quý giảm đến 80% so với cùng kỳ năm ngoái. Đặc biệt, số doanh nghiệp kinh doanh BĐS tạm ngừng hoạt động tăng mạnh nhất (94,1%) trong quý 1/2020 so với cùng kỳ năm 2019. 

 
Phối cảnh Khách sạn 5* Helios – Điểm nhấn kiến trúc dự án Crystal Holidays Marina Phú Yên – Một trong những dự án BĐS tiềm năng vẫn đang được đẩy mạnh triển khai thời gian gần đây.

Tuy nhiên, xét về dài hạn, BĐS vẫn là kênh đầu tư ít chịu ảnh hưởng bởi diễn biễn của dịch bệnh. Theo phân tích của các chuyên gia bất động sản, giai đoạn khủng hoảng này chính là cơ hội hiếm có để các nhà đầu tư dễ dàng tìm kiếm và sở hữu những sản phẩm BĐS phù hợp có tiềm năng sinh lời cao với chi phí đầu tư hợp lý nhất và thu về những khoản lợi lớn khi thị trường BĐS “hưng phấn’ trở lại sau mùa dịch.

7. Lĩnh vực dịch vụ y tế: Tác động hai chiều

Lĩnh vực dịch vụ y tế chịu tác động hai chiều cả tích cực lẫn tiêu cực bởi dịch covid-19, nhưng thiên về tiêu cực. Điểm tích cực là đầu tư và chi ngân sách cho lĩnh vực này đã và đang tiếp tục tăng (+1,5% so với cùng kỳ năm 2019), nhiều tiềm năng phát triển lâu dài. Tuy nhiên, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ này (nhất là các bệnh viện tư) lại chịu giảm doanh thu do nhu cầu chữa bệnh khác giảm đáng kể, trong khi phải tăng chi để trang trải các biện pháp phòng ngừa rủi ro dịch bệnh… Số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động tăng 24,2% trong quý 1/2020 so với cùng kỳ năm 2019 – một con số tương đối cao. 
 
 
Ngành y tế cùng cuộc chiến chống Covid-19.

8. Lĩnh vực giáo dục, đào tạo:  Hệ lụy lâu dài khó có thể đánh giá

Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, các tỉnh, thành phố quyết định đóng cửa trường học các cấp và liên tục gia hạn khi dịch bệnh chưa có dấu hiệu chấm dứt. Nhiều trường học, đặc biệt là khối dân lập, tư thục đã bị sụt giảm mạnh về doanh thu trong khi vẫn phải gánh nhiều chi phí về mặt bằng, lương cho giáo viên, nhân viên… Ngoài ra, toàn bộ chương trình đào tạo của ngành đã bị xáo trộn, gây phát sinh thêm nhiều chi phí để xây dựng, thiết kế lại chương trình. Tính đến nay, số doanh nghiệp kinh doanh giáo dục – đào tạo tạm ngừng hoạt động trong quý 1/2020 tăng 24,5% so với cùng kỳ.

Trước những ảnh hưởng to lớn và toàn diện của dịch covid-19 trên đây, cộng đồng doanh nghiệp đang rất cần những biện pháp hỗ trợ mạnh tay của Chính Phủ để có thể chống chọi với những khó khăn trước mắt. Nhưng quan trọng hơn nữa, cùng với các gói cứu trợ mang tính cấp bách thì Chính phủ, các bộ, ngành và các doanh nghiệp cần khẩn trương bắt tay vào hoạch định những kịch bản tái cơ cấu và các giải pháp toàn diện, quyết liệt cả vĩ mô lẫn vi mô để thúc đẩy sản xuất kinh doanh, phục hồi nền kinh tế sau khi dịch bệnh cơ bản được đẩy lùi tại Việt Nam. 

Everland News.

Ngày đăng: 20/04/2020
Lượt xem:31739
Tin liên quan
Đi tìm lời giải cho bài toán số hóa của ngành Du lịch +
Lượt tìm kiếm các cụm từ như “địa điểm du lịch”, “các hoạt động vui chơi” trên Google tăng từ 2 đến 6 lần trong 2 năm gần đây. Phức tạp hơn, nhiều sự lựa chọn và yêu cầu cao hơn là 3 tính cách...
Condotel - Cơ hội và thách thức +
Condotel đang là xu thế mới trong việc sở hữu ngôi nhà thứ hai. Người mua có thể mua một căn hộ hạng sang ở những khách sạn đẳng cấp quốc tế và được hưởng tất cả những dịch vụ và tiện ích của khách...
Tự tin chinh phục thế giới cùng ABP Visa +
“Du lịch là thứ duy nhất bạn phải bỏ tiền mua nhưng làm bạn giàu có hơn.” Bởi bạn không chỉ giàu hơn vốn sống mà còn sở hữu vô vàn kiến thức, văn hóa và những trải nghiệm cùng những người bạn khắp...
VIEF 2019: Du lịch Việt Nam phát triển mạnh nhờ nhiều dự án quy mô lớn được khởi công và hoàn thiện +
Ngày 09/12 vừa qua, Diễn đàn cấp cao Du lịch Việt Nam lần 2 được diễn ra với chủ đề ¨Để du lịch Việt Nam thực sự cất cánh¨ đã thu hút hàng trăm doanh nghiệp trong lĩnh vực hàng không, lữ hành, du...
Crystal Holiday Phú Yên tự do khoáng đạt đến ngỡ ngàng +
Crystal Holidays Phú Yên được hình thành trên một vịnh biển xanh biếc với đường cong duyên dáng như muốn ôm trọn cù lao xinh đẹp. Dự án được chia làm 2 phân khu. Khu A rộng 12,17 ha gồm phần trên đất...
Thi công công trình +
Thi công công trình là một trong những lĩnh vực kinh doanh chủ đạo của Everland. Thế mạnh của Everland là về thi công hoàn thiện các công trình văn phòng, chung cư, khách sạn, khu đô thị, quảng...